Το Γαβαλοχώρι Του Δήμου Αποκορώνου - kriti traveller

kriti traveller

ΤΑΞΙΔΕΥΟΥΜΕ ΣΤΗΝ ΚΡΗΤΗ

...
Και φέτος Μπανάκι Στην Παραλία Της Σητείας
...
Τρία Υπόσκαφα Σπίτια Σαν Κρυφός Κόσμος,
...
110 Στρέμματα Παραδείσου Το Κεδρόδασος Στο Νομό Χανίων
...
Ο Πιο Επικίνδυνος Δρόμος Της Ελλάδας Είναι Στην Κρήτη
...
Το Πάρκο Ζώων Amazonas Στις Κουρούνες
ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

11 Ιουλίου 2020

Το Γαβαλοχώρι Του Δήμου Αποκορώνου

Το Γαβαλοχώρι ανήκει στην επαρχεία Αποκορώνου Χανίων. Το χωριό με περίπου 500 κατοίκους διαθέτει ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα και καλά συντηρημένη λαϊκή αρχιτεκτονική. 

Σε αυτό το προστατευμένο, παραδοσιακό χωριό πολλά ενδιαφέροντα κτήρια μπορούν να βρεθούν, όπως το ελαιοτριβείο του 18ου  αιώνα με τις δύο αψίδες , οι ιεροί ναοί της Πανάγιας και του Αγίου Σέργιου , το παλαιό σχολείο και πολλές κατοικίες 

Το χωριό έχει ένα κατάστημα καφέ, ένα αρτοποιείο, ένα μίνι market,  και δύο ταβέρνες .Οι επισκέπτες μπορούν επίσης να δουν  το μοναδικό μουσείο λαογραφίας  που οργανώνεται από το Υπουργείο πολιτισμού. 

Το τοπίο γύρω από το χωριό έχει ακόμα τη φυσική ομορφιά του. Μην χάσετε την ευκαιρία για ένα περίπατο γύρο από  τα ενετικά τείχη  και τον ιερό ναό  του Αγίου Παύλου. Επίσης στο Γαβαλοχώρη μια ένωση γυναικών συνεχίζει την παλαιά τέχνη της δαντέλλας (κοπανέλη)
5

Ποιος να το φανταστεί πως ένα μικρό χωριουδάκι, στο ανατολικό τμήμα του νομού Χανίων, θα παρουσίαζε τόσο ενδιαφέρον. Από τις Καλύβες, στην Ε.Ο. Χανίων-Ρεθύμνου ακολουθήσαμε τις πινακίδες για Αλμυρίδα κι από εκεί διασχίσαμε 3,5 χλμ. για να προσεγγίσουμε τον προορισμό μας. Αμέσως μόλις φτάσαμε μας έκανε εντύπωση η γραφικότητά του σε σχέση με τα υπόλοιπα χωριά της επαρχίας Αποκόρωνα. 
2

Άλλωστε, είναι από τα λίγα στα οποία διασώζονται -ως εκ θαύματος- πολλά παλιά σπίτια, αντιπροσωπευτικά δείγματα της ντόπιας αρχιτεκτονικής. Στην κεντρική πλατεία του αξίζει να κάνετε μία στάση στον γαβαλιανό καφενέ για ένα μεζέ συνοδεία ρακής. 

Αν κι ο ιδιοκτήτης Γιώργος Παπαθεοφίλου, δεν θα έχει πολύ χρόνο να σας μιλήσει, θα ετοιμάσει για εσάς νόστιμα καλιτσουνάκια και ντάκο, που είναι ό,τι πρέπει για να ξεκινήσει καλά η μέρα σας... 
4

6

 Εκεί, αν είστε τυχεροί ίσως συναντήσετε και τον πατέρα Ραφάν, ή αλλιώς Παπαγιάννη. Είναι ο ιερέας της ενορίας Γαβαλοχωρίου. Σκοτζέζος στην καταγωγή, ήρθε πριν 10 μήνες για να ζήσει μόνιμα εδώ μαζί με τη σύζυγό  του -Κρητικιά που γνώρισε στο Λονδίνο- και τα τρία του παιδιά. 

Το γαλήνιο βλέμμα του σε συνδυασμό με τη μειλίχια ομιλία του ήταν η έμπρακτη απόδειξη πως έπραξε το σωστό... Στον μοντέρνο αυτόν καφενέ, που απ' ότι καταλάβαμε αποτελεί το σημείο συνάντησης όλων, γνωρίσαμε και την Τασία Γαβαλά που με προθυμία μάς κατατόπισε για τα ουκ ολίγα αξιοθέατα του χωριού. 

Περπατήσαμε μαζί της στη γειτονιά Πλατανάκι με τα παλιά καφενεία και σε λίγα λεπτά βρεθήκαμε να περνάμε την είσοδο του λαογραφικού μουσείου...
3
ΚΟΠΑΝΕΛΙ
Οι γυναίκες του χωριού φημίζονται για την τέχνη του κοπανελιού, της γνωστής μας δαντέλας. Έτσι ονομάζεται η τεχνική της διαπλοκής πολλών κλωστών σε κατακόρυφη διάταξη, τυλιγμένων σε 14 μακρόστενα ξυλάκια που λέγονται κοπανέλια. 

Λένε ότι κατάγεται από το Βέλγιο, ενώ η εμφάνισή του στηνΚρήτη ανάγεται στους βυζαντινούς χρόνους. Με τα δημιουργήματα αυτά οι νοικοκυρές του Γαβαλοχωρίου στόλιζαν το σπίτι τους και ενίσχυαν την οικιακή οικονομία. Αν θέλετε σήμερα να παρακολουθήσετε την όλη διαδικασία μπορείτε να απευθυνθείτε στο συνεταιρισμό που βρίσκεται στην κεντρική πλατεία.
Η Τέχνη Του Κοπανελιού Στο Γαβαλοχώρι Του Νομού Χανίων

Γύρω στο 1975, είδα ότι οι κοπέλες δεν μάθαιναν το κοπανέλι. Το 1979, βλέποντας ότι πάει να χαθεί αυτή η τεχνική, πήγα στην ΕΡΤ κρυφά, μπήκα με ψέματα και κατάφερα δείχνοντας έργα κοπανελιού να βγάλω το κοπανέλι στην τηλεόραση. Το 1989 ιδρύσαμε τον σύλλογο. Έδωσαν το όνομά μου, κάτι που είναι μεγάλη τιμή για μένα επειδή ξεκίνησα όλο αυτό το έργο και υπάρχει ακόμα και σήμερα. Εγώ είμαι 79 στα 80. Είμαι σε αυτή την δουλειά μια ολόκληρη ζωή. Δεν υπάρχει μέρα στην ζωή μου που να μην έχω πλέξει. Από οχτώ χρονών παιδάκι

%252B%25C3%259C%252B%252B-%25C3%2587%252B%25C2%25A6%252B%252B%252B%25C2%25A6%252B%252B%252B%25C2%25A6-01-660x440

Η λέξη κοπανέλι παραπέμπει σε κάτι παλιό, σου φέρνει στο μυαλό λέξεις ξεχασμένες όπως το καπηλειό, η τσιμινιέρα, η φουφού και τέτοια που συνδυάζονται με το ταγάρι του παππού και ίσως και το αμπέχονο, όλα μέρος μιας παράδοσης που μέχρι πρόσφατα όλοι ήθελαν να ξεχάσουν. Ξαφνικά, όμως, ως μέρος της πατροδολαγνείας που προέκυψε μέσα στην κρίση, όλοι στράφηκαν προς αυτά που προσπαθούσαν να σβήσουν από τη μνήμη τους, έτσι το ταγάρι και ο ντενεκές της φέτας αναβαθμίστηκαν σε μεταμοντέρνα σουβενίρ και τα σεμεδάκια της γιαγιάς έγιναν το must του 21ου αιώνα στους οίκους μόδας -δηλαδή, η δαντέλα.

--------

Η κυρία Χριστίνα, που κατάγεται από το Γαβαλοχώρι Χανίων, φτιάχνει δαντέλες. Ίδρυσε πριν από 25 χρόνια, μαζί με συνεργάτιδές της, τον «σύλλογο διάσωσης και διάδοσης κοπανελιού» και άρχισαν να διδάσκουν την πολύ παλιά τεχνική δαντέλας. Ο χώρος βρίσκεται σε μια στοά στην πλατεία Κλαυθμώνος. Έχει πολλές καραμέλες, αγάπη και μεράκι.
%252B%25C3%259C%252B%252B-%25C3%2587%252B%25C2%25A6%252B%252B%252B%25C2%25A6%252B%252B%252B%25C2%25A6-14-980x653
%252B%25C3%259C%252B%252B-%25C3%2587%252B%25C2%25A6%252B%252B%252B%25C2%25A6%252B%252B%252B%25C2%25A6-07-980x653
«Η δαντέλα χρονολογείται από την εποχή του Ομήρου» εξηγεί η κυρία Χριστίνα. «Ο Όμηρος στην Ιλιάδα αναφέρει «σειρήν δε πλεκτήν». Η δαντέλα και η πλέξη έχουν ρίζα ελληνική. Η διαπλοκή της κλωστής είναι ελληνική ιδέα. Αναπτύχθηκε πολύ τον 15ο αιώνα στις σκανδιναβικές χώρες. Στην Ελλάδα επειδή υπήρχαν για πολλά χρόνια κατακτητές, το στοιχείο αυτό της πλέξης βγήκε έξω. Κάθε χώρα πήρε τα πρώτα στοιχεία και με την δική της μετά τεχνική έκανε περισσότερα κοπανέλια. Το κοπανέλι έχει βγάλει διάφορες μορφές. Συγκεκριμένα για την Κρήτη, οι γιαγιάδες ασχολούνταν πάρα πολύ. Έχουμε μέχρι και άγαλμα κοπανελούς στα Χανιά. Και ένα μουσείο πολύ ωραίο. Μέχρι και ολόσωμο δαντελένιο νυφικό έχει μέσα. Με το κοπανέλι έχουμε ταξιδέψει παντού. Φινλανδία, Νορβηγία, Αυστραλία, Ιαπωνία, Γαλλία, Ιταλία, Σουηδία. Στο εξωτερικό η δαντέλα έχει πολύ χρώμα. Εμείς δεν έχουμε ανάγκη χρώματος. Έχουμε φως. Το δικό μας κοπανέλι είναι λευκό και εκρού».
%252B%25C3%259C%252B%252B-%25C3%2587%252B%25C2%25A6%252B%252B%252B%25C2%25A6%252B%252B%252B%25C2%25A6-15
Η ιστορία του κρητικού κοπανελιού λοιπόν ξεκινάει τον 20ο αιώνα στην Κρήτη. «Το 1908 κατέβηκε η βασίλισσα Όλγα στο Ακρωτήρι Χανίων σε ένα μοναστήρι με πολύ φτωχές καλόγριες. Πήρε μια καλόγρια, την Μηνοδώρα Αθανασάκη και την έφερε στην Αθήνα. Την πήγε στην οδό Νάξου στην Κυψέλη, σε μια σχολή που είχε 300 μαθήτριες. Αυτή η κρητικοπούλα διδάχθηκε το κοπανέλι, γύρισε στα Χανιά και το δίδαξε στις καλόγριες. Αυτές οι καλόγριες ήταν από ένα χωριό, το Γαβαλοχώρι και έτσι, το κοπανέλι ρίζωσε εκεί».
A2
%252B%25C3%259C%252B%252B-%25C3%2587%252B%25C2%25A6%252B%252B%252B%25C2%25A6%252B%252B%252B%25C2%25A6-17-980x653
Στον σύλλογο, η κυρία Χριστίνα και οι δασκάλες διδάσκουν το κρητικό κοπανέλι και άλλα είδη πλέξης. «Αν μάθεις το κρητικό κοπανέλι είναι εύκολο να μάθεις όλα τα κοπανέλια του κόσμου. Έχει βέβαια κανόνες και ορισμούς που είναι απαραίτητο να γνωρίζεις. Θέλει πολύ υπομονή και μεράκι. Εγώ έχω φτιάξει το νυφικό μου σεντόνι. Άμα έχεις αγάπη για αυτό που κάνεις, θα πετύχεις. Εμείς εδώ έχουμε μαθήτριες αλλά και μαθητές. Έρχονται κορίτσια και αγόρια πολύ νέα. Έχουμε τον Αυγουστή και τον Γιώργο. Είναι στην μόδα η δαντέλα. Και εμάς αυτό μας χαροποιεί πολύ. Το μόνο κακό είναι ότι η δαντέλα που κυκλοφορεί είναι τυποποιημένη. Στον σύλλογο φτιάχνουμε και κοσμήματα και ρουχαλάκια και τα πάντα. Για να φτιάξεις όμως το οτιδήποτε χρειάζεται πρώτα αγάπη και μεράκι. Οι δασκάλες εδώ έχουμε μεγάλη υπομονή για να βοηθήσουμε. Σε 14 δίωρα μαθήματα, αν κάποιος έχει όρεξη μπορεί να αρχίσει να πλέκει πλέον και τα δικά του σχέδια».
Kopaneli-02-653x980
Ρωτάω την κυρία Χριστίνα τι σημαίνει κοπανέλι. «Κοπανέλι λέγεται η διαπλοκή αυτή η κρητική γιατί όταν πλέκουμε κοπανάνε τα ξυλάκια και από τον ήχο αυτό, πήρε και η διαπλοκή αυτή την ονομασία κοπανέλι. Κοπανέλι υπάρχει και στην Αίγινα, στα Μέγαρα, στην Χίο, στην Μυτιλήνη. Υπήρχε από πολύ παλιά. Τα στοιχεία είναι τα ίδια. Αλλά η πλέξη είναι διαφορετική. Η διαφορά στα κοπανέλια είναι στο δέσιμο. Η δαντέλα η πραγματική η κλασική είναι αυτή του κρητικού κοπανελιού. Δεν ξέρω ακόμα ποιος βρήκε αυτή την πλέξη. Ίσως από ένα λάθος. Από τα ανθρώπινα λάθη προκύπτουν τα πιο όμορφα πράγματα».
A1


Αν θέλεις να μάθεις να πλέκεις τις δικές σου δαντέλες:
Σύλλογος Φίλων Διασώσεως και Διαδόσεως του Κοπανελιού «ΧΡΙΣΤΙΝΑ»
Δραγατσανίου 4, Πλατεία Κλαυθμώνος

Κείμενο: Μαίρη Βαμβακά
Φωτογραφίες: Αλέξανδρος Ακρίβος, Elizabeth Rovit

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Επικοινωνήστε μαζί μας - krititraveller@gmail.com
.............
ΠΟΙΗΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΑΣΜΟΙ
...
«Ασκήσεις Σκέψης Την Εποχή Του Κορωνοϊού»
...
Αλήτες Άγγελοι Ξεχασμένοι Στο Πλακόστρωτο
ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΒΙΒΛΙΩΝ
...
Ποιητική Συλλογή Του Θεόδωρου Ζαφειρίου "Λύπη"
...
Η Γλυπτική Στη Βενετική Κρήτη ( 1211 - 1699 )
...
Το Μυθιστόρημα Της Έρσης Σεϊρλή "Γκρίζος Κύκνος"
ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
...
Πόσο Δικός Μας Μπορεί Να Γίνει Ενας Ξένος
...
Τσιγκούνης Στην Τσέπη, Και Στην Ψυχή
Ο ΑΝΤΩΝΗΣ ΓΕΝΝΑΡΑΚΗΣ ΚΑΘΕ ΒΡΑΔΥ 22.00 με 24.00 ΣΤΟ ΡΑΔΙΟ ΚΡΗΤΗ 101,5 ......... ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΕΒΔΟΜΑΔΑΣ

Post Top Ad

.............